dr Konrad Bocian
Kupowanie prezentów nie należy do zadań łatwych. Brakuje nam pomysłów, czasu do namysłu, inspiracji. Każdego roku borykamy się z tym samym dylematem: jak wybrać prezent idealny. Dzięki psychologom z Indiana University wiemy, jak uniknąć kilku podstawowych błędów.
Wybór prezentu idealnego warto zacząć od zrozumienia sposobu w jaki kupujący oraz osoba obdarowana ocenia jego wartość. Główna różnica polega na tym, że gdy wybieramy prezent, myślimy o momencie, gdy odbiorca będzie go otwierał. Wyobrażamy sobie jego zaskoczenie, pozytywne emocje i na tej podstawie oceniamy wartość prezentu. Osoba obdarowana patrzy na prezent z innej perspektywy. Ocenia jego wartość z punktu widzenia użyteczności. Jak więc możemy uniknąć pułapki niespełnionych oczekiwań? Psycholog Jeff Galak i jego koledzy postanowili ułatwiać nam zadanie. Badacze wyróżnili sześć, najczęściej popełnianiach błędów podczas kupowania prezentów. Każdy z nich wynika z błędnego i często powszechnego przekonania na temat wręczania prezentów.
1. Prezent powinien być atrakcyjny.
Kupując prezent, mamy nadzieję, że obdarowana osoba będzie oszołomiona po jego rozpakowaniu. Liczymy na efekt „wow”, dlatego wybieramy prezenty atrakcyjne lub pożądane przez większość ludzi. Co ciekawe, gdy jesteśmy na miejscu osoby obdarowanej, oceniamy prezent na podstawie jego użyteczności oraz radości jakiej może nam dostarczyć, a nie wywołanego efektu „wow”.
Rada: Kupuj prezenty praktyczne, które mogą się przydać odbiorcy, zamiast prezentów drogich, których użyteczność jest niska.
2. Prezent powinien cieszyć natychmiastowo.
Uważamy, że prezent powinien zaraz po rozpakowaniu dostarczać silnych emocji. Chcemy zobaczyć ogromny uśmiech na twarzy obdarowanej osoby. Z tego powodu ludzie chętniej wybierają na prezent mały bukiecik róż niż nasiona składające się na duży bukiet lub tańszy, ale kompletny blender zamiast bonu na drogi, wysokiej jakości blender z jedną końcówką. Skupiając się na przyszłej reakcji obdarowanej osoby, wybieramy prezenty, które błyskawicznie dostarczają pozytywnych emocji. W rzeczywistości jako osoby obdarowane preferujemy produkty wysokiej jakości, nawet jeżeli są niekompletne, ponieważ oceniamy ich wartość na podstawie przyjemności jaką mogą przynieść nam w przyszłości.
Rada: Zamiast prezentu, którego można użyć tu i teraz, pomyśl, co sprawi, że obdarowana osoba będzie cenić sobie twój prezent najbardziej. Prezent nie musi cieszyć od razu.
3. Prezent powinien być materialny.
To jeden z najczęściej popełnianych błędów. Myślimy, że sweter lub tablet będzie cieszył bardziej niż bilet na koncert lub wycieczka. Kupowanie przedmiotów na prezent jest łatwiejsze, ponieważ wymaga mniejszej wiedzy na temat obdarowywanej osoby. Badania na temat szczęścia już dawno pokazały, że kupowanie doświadczeń podnosi poziom szczęścia skuteczniej niż kupowanie przedmiotów.
Rada: Jeżeli zależy ci na podniesieniu szczęścia obdarowywanej osoby, pomyśl czego chciałaby doświadczyć i spełnij to marzenie.
4. Należy kupić prezent niespodziankę.
Wybierając prezent wydaję się nam, że ludzie cenią sobie na równym poziomie zarówno prezent oczekiwany (wcześniej wybrany) jak i prezent nieoczekiwany (nasz własny pomysł na prezent). W rzeczywistości bardziej cenimy sobie prezenty o które wcześniej prosiliśmy. Brak zgodności wynika z przekonania, że osoba obdarowana będzie przeżywała więcej pozytywnych emocji, kiedy ją zaskoczymy. Poza tym będzie to okazja do pokazania naszego wysiłku i zaangażowania. Osoby obdarowane natomiast, najbardziej cenią sobie prezenty wcześniej wybrane, ponieważ pasują do ich preferencji.
Rada: Zamiast silić się na oryginalność, wystarczy wręczyć drugiej osobie prezent o który prosiła.
5. Kupując prezent powinniśmy być szczodrzy.
Wybierając prezent liczymy na natychmiastowy efekt. Kupujemy drogie rzeczy, aby zaimponować obdarowanej osobie. Okazuje się jednak, że spostrzegana życzliwość nie ma żadnego związku z ceną prezentu. Co ważne, ocena jego wartości nie zależy od ceny, a od spostrzeganej wartości.
Rada: Wybierając prezent pomyśl o jego użyteczności, o tym jak wykorzysta go obdarowana osoba zamiast o tym, jaki efekt wywoła przy wigilijnym stole.
6. Prezent powinien odzwierciedlać preferencje osoby obdarowanej.
Kupując prezent wydaję się nam, że lepiej kupić kartę podarunkową do ulubionego sklepu obdarowywanej osoby, gdy ta w rzeczywistości preferowałaby kartę, której mogłaby użyć w dowolnie wybranym przez siebie sklepie. Rozbieżność powstaje dlatego, że jako obdarowujący chcemy zrobić jak najlepsze wrażenie na obdarowanej osobie, pokazując jak dobrze ją znamy. Z drugiej strony, gdy dostajemy prezent, koncertujemy się na jego użyteczności, dlatego najbardziej cieszą nas prezenty uniwersalne.
Rada: Prezenty uniwersalne sprawdzają się lepiej niż prezenty spersonalizowane.
Podsumowując, gdy kupujemy prezent powinniśmy myśleć o wartości jaką przyniesie obdarowanej osobie, a nie o tym jak dobrze będzie wyglądał w momencie rozpakowywania. Możemy to osiągnąć, wchodząc na chwilę w buty drugiej osoby. W ten sposób łatwiej zrozumieć, co dla niej lub dla niego stanowi prawdziwą wartość prezentu.
Jeśli zależy Ci na znalezieniu wyjątkowego prezentu dla mężczyzny, zastosuj się do powyższych porad a 14 lutego z pewnością okaże się niezapomniany!
Więcej informacji:
J. Galak, J. Givi, E. F. Williams. Why Certain Gifts Are Great to Give but Not to Get: A Framework for Understanding Errors in Gift Giving. Current Directions in Psychological Science, 2016; 25 (6): 380 DOI: 10.1177/0963721416656937
Dodaj komentarz