Endometrioza to przewlekła choroba hormonalno – immunologiczna, która wiąże się przede wszystkim z ogromnym bólem. W zależności od stadium zaawansowania kobiecie towarzyszą najpierw delikatne pobolewania, które z czasem narastają powodując ogromne cierpienie. Nieleczona endometrioza może być także przyczyną bezpłodności. Szacuje się, że może na nią cierpieć nawet co dziesiąta kobieta na świecie. Endometrioza występuje u 50-80 % kobiet z przewlekłymi bólami w miednicy i u 35-50 % kobiet z zaburzeniami płodności.

Endometrium w nowym otoczeniu „zachowuje się” tak, jakby było w błonie macicy – co miesiąc, pod wpływem hormonów wydzielanych w czasie cyklu miesiączkowego, złuszcza się i podlega krwawieniom. Jednak, w przeciwieństwie do śluzówki macicy, tkanki śluzówki poza macicą nie są wydalane z organizmu. Powoduje to wewnętrzne krwawienia i stany zapalne okolicznych narządów. Z każdym cyklem ilość tkanki narasta. W zależności od umiejscowienia ognisk choroby, wraz z jej rozwojem dochodzi do deformacji narządów wewnętrznych, np. zakłócenia prawidłowego funkcjonowania pęcherza, jeżeli narosty są na pęcherzu.
Ponieważ wciąż nie znamy etiologicznych przyczyn powstawania endometriozy, nie możemy mówić o całkowitym wyleczeniu tej choroby.

Mimo licznych badań, niestety wciąż nie został odkryty „lek na endometriozę”. Głównym celem terapii farmakologicznej jest eliminacja lub zmniejszenie dolegliwości bólowych. Rodzaj i dawki leków dobierane są zawsze indywidualnie, w oparciu o wywiad z pacjentką, z uwzględnieniem nasilenia dolegliwości bólowych, planów rozrodczych, czy chorób współtowarzyszących.

O tym, czym jest dla chorych na endometriozę leczenie operacyjne mówi dr n. med. Mikołaj Karmowski, Specjalista Ginekolog z Medicus Clinic:

Na co należy zwracać uwagę, decydując się na poddanie operacji endometriozy?

Operacje w leczeniu endometriozy mają tylko wtedy znaczenie, jeśli są przeprowadzane przez zespół ekspertów w tej dziedzinie. Przypadkowe diagnostyczne laparoskopie wykonane przez niedoświadczonych lekarzy nie służą niczemu. Jednym z najistotniejszych elementów jest przygotowanie taktyczne operacji, czyli dokładna diagnostyka i lokalizacja zmian. Badanie eksperckie uzupełnione ultrasonografią przez odbytniczą i przez pochwową z ewentualnym wykonaniem rezonansu magnetycznego z wlewką doodbytniczą i dopochwową, która ma na celu określenie stopnia naciekania jelita grubego i potwierdzenie lub wykluczenie jego stenozy. Dzięki temu jesteśmy w stanie dobrać odpowiedni zespół multidyscyplinarny do danej operacji i tym samym zwiększyć jej skuteczność.

Na czym najczęściej polega operacja endometriozy?

Sama operacja to usunięcie radykalne guzów endometrialnych z marginesem tkanki zdrowej tzw. „Full deep excision”. Tylko takie usunięcie ognisk endometriozy przyniesie pacjentce wymierne korzyści. Pełne usunięcie guza z jajnika, otrzewnej, moczowodu, jelita, pęcherza moczowego czy nerwów daje szanse na życie bez bólu lub jego znaczące zmniejszenie. Operacje endometriozy mają na celu przywrócenie prawidłowych stosunków anatomicznych w jamie otrzewnowej, usunięcie ognisk endometriozy, usunięcie zrostów powstałych przez naciekanie guzów oraz zabezpieczenie organów wewnętrznych przed dysfunkcją i uszkodzeniem. Dzisiejsza technologia pozwala na usuwanie guzów z jelita, moczowodu bez obawy uszkodzenia tych struktur. Czasem jesteśmy zmuszeni do usunięcia odcinka jelita ze względu na jego całkowitą destrukcję ściany (niedrożność) przez tkanki endometrialne i wykonać zespolenie, aby pacjentka uniknęła w przyszłości stomii jelitowej. W większości przypadków można wykonać usunięcie samych guzów endometrialnych z jelit, pęcherza moczowego, otrzewnej czy nerwów bez potrzeby usuwania części organu, ale jest to tylko zależne od czasu trwania choroby i stopnia zniszczenia ściany lub osłonki danego nerwu czy organu.

Jakie technologie wykorzystywane są w operacyjnym leczeniu endometriozy?

Używamy skomplikowanej i bardzo drogiej technologii, która pozwala na precyzyjne usuwanie ognisk choroby z zachowaniem funkcji zajętych struktur. Wiemy obecnie, że koagulacje czyli przypalanie prądem ognisk endometrialnych, tak często stosowane przez wielu specjalistów, nie przynoszą żądanych efektów. Dziś ważne jest usunięcie zmian, co wiąże się z niezwykle wysublimowaną i trudną chrurgią małoinwazyjną. Słyszymy, że dane operacje nie przyniosły oczekiwanego efektu, najczęściej dlatego, że zostały przeprowadzone bez pełnego wycięcia zmian.

Jak powinno się zadbać o unerwienie w operacyjnym leczeniu endometriozy?

Pozostaje jeszcze kwestia unerwienia, które bardzo często jest uszkodzone nie tylko przez samo naciekanie endometriozy, ale również przez toksyczny bochemizm płynu zapalnego. Długotrwała ekspozycja nerwu na czynnik zapalny powoduje niejednokrotnie nieodwracalne zmiany w jego strukturze, a tym samym przewlekłe bóle neuropatyczne u pacjentek. W takich przypadkach operacje oprócz typu „Nerve sparing” zaoszczędzające unerwienie powinny być rozważone wraz z pacjentką bardziej radykalne formy z resekcją chorego nerwu, jeśli ból nie pozwala normalnie żyć.

Użycie jakich narzędzi w operacji endometriozy gwarantuje skuteczność jej przeprowadzenia?

Wiemy dobrze, że aby usunąć radykalnie ogniska endometriozy, potrzebne są specjalistyczne narzędzia medyczne – czy w postaci diatermii bipolarnej, czy noża ultradźwiękowego – harmonicznego, plazmy argonowej, noża plazmowego, lasera czy zwykłego haczyka monopolarnego. Wycinanie powinno odbywać się z jak najmniejszym efektem termicznej karbonizacji tkanek czyli zwęglania. Prowadzi to w procesie gojenia do tworzenia martwicy rozpływnej, a tym samym do powikłań oraz powstawania blizn i zrostów. Każde z dostępnych urządzeń ma swoje plusy i minusy, ale to chirurg jest najmocniejszym ogniwem operacji, i to on decyduje, jak i co używać, aby osiągnąć najlepszy efekt z możliwych. Dziś systemy do zamykania naczyń krwawiących typu: BiClamp i BiSect wykorzystują efekt podgrzewania kolagenu tkankowego i tzw. „termofuzji”, jeśli używamy ich prawidłowo, możemy wykonać usunięcie guza nawet z jelita odbytniczego oraz pęcherza moczowego bez obawy o uszkodzenie tych organów. Koagulacja ognisk endometriozy głęboko naciekającej jest przykładem braku doświadczenia w leczeniu endometriozy i nie daje efektu wymiernego, i nie powinna być już stosowana.

Czy samo przeprowadzenie operacji wystarcza przy leczeniu endometriozy czy to część szerszej terapii?

Proszę pamiętać: operacja wykonana przez eksperta w tej dziedzinie to pierwszy etap leczenia- najważniejszy. Kolejnymi są odpowiednia immunologiczna dieta przeciwzapalna wraz z farmakoterapią celowaną w pacjentkę. W zespole powinien być również psycholog prowadzący psychoterapię wsparcia dla kobiet, które chorują przez lata i nie potrafią wrócić do równowagi emocjonalnej.

Na czym polega skuteczne, hybrydowe podejście do leczenia endometriozy?

Leczenie kobiet chorych na z Endometriozę to swojego rodzaju poświęcenie, bycie z pacjentką na dobre i na złe. Wtedy, kiedy operacja przynosi efekty i wtedy, kiedy chora cierpi dalej, poszukiwanie kolejnych rozwiązań, aby ulżyć jej w walce z codziennością, a wreszcie ustalenie planu na całe jej życie. To nazywamy skutecznym hybrydowym podejściem do kobiet chorych na endometriozę.

Serdecznie dziękujemy za informacje, na pewno będą przydatne dla naszych czytelniczek!